«Элгээйи оскуолата. Архыып докумуоннара, ахтыылар, хаартыскалар, история чахчылара» кинигэ сүрэхтэниитэ.
Бу күннэргэ — ахсынньы 4-6 күннэригэр, Элгээйигэ П. Х. Староватов аатынан орто оскуола төрүттэммитэ 150 сылынан үбүлүөйдээх тэрээһиннэр ыытылла тураллар. Ол чэрчитинэн, бүгүн «Оһуор» Култуура киинигэр «Элгээйи оскуолата» саҥа кинигэ сүрэхтэниитэ тэриллэн ыытылынна. Дьон-сэргэ, бэтэрээн учууталлар, ытык мааны ыҥырыылаах ыалдьыттар, хас эмэ көлүөнэ выпускниктар бу үөрүүлээх күҥҥэ кулуупка муһуннулар.
Саха сирин биир кырдьаҕас оскуолаларыттан биирдэстэрэ – Элгээйи оскуолата 150 сыллаах устуоруйата уһун. Бу барыта түмүллэн, кэлэр көлүөнэҕэ үйэлээх күндү бэлэх буолан сурукка тиһилиннэ. Кинигэ Дьокуускай куоракка «СМИК-мастер. Полиграфия» кинигэ кыһатыгар 500 ахсаанынан, нууччалыы, сахалыы тылынан, куйаар кодтаах бэчээттэнэн таҕыста. Кинигэҕэ Элгээйи оскуолата 1868 сылтан 2025 сылларга диэри кэмэ хабыллыбыт. Кинигэ архыып матырыйаалларыгар, ахтыыларга, урут тахсыбыт кинигэлэргэ олоҕуран суруллубут. Энтузиаст-учуутал Еремей Кузьмич Аввакумов тэрийбит «Туойдаах Алаас» түмэлигэр сөҥөн сытар үтүмэн үгүс ахтыылар уонна хаартыскалар, ол иһигэр норуот тапталлаах учуутала Михаил Спиридонович Григорьев оскуола 75 сылыгар анаан илиинэн суруйбут устуоруйата, ону таһынан үөрэх салаатын иһинэн үлэлиир Сунтаар үөрэхтээһин историятын түмэлин фондатыттан тустаах матырыйааллар төһүү күүс буоллулар.
Кинигэни хомуйан, таҥан оҥорбут ааптардарынан буолаллар:
- педагогическай үлэ бэтэрээнэ Татьяна Николаевна Григорьева;
- үөрэҕирии түмэлин салайааччыта, РФ үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, Старшай учуутал, Учууталлар учууталлара, “Сунтаар улууһун үөрэҕириитигэр киллэрбит кылаатын иһин” бэлиэ хаһаайката, Святитель Иннокентий (Вениаминов) епархиальнай, просветительскай бириэмийэ лауреата Альбина Григорьевна Иванова;
- П.Х. Староватов аатынан Элгээйи орто уопсай үөрэхтээһин оскуолатын дириэктэрэ, РФ уопсай үөрэхтээһин бочуоттаах үлэһитэ Софья Васильевна Игнатьева.
Нэһилиэк оскуолатын 150 сыллаах устуоруйатын бүтүннүү хабан суруйуу сөҕүмэр үлэ. Ааптардар биир төгүрүк сыл үлэлээн оскуола устуоруйатын үөрэтэн, хомуйан, үс үйэ устата үлэлээн ааспыт дьону билиһиннэрэр, бүгүҥҥү көлүөнэ дьон үөрэммит оскуолаларыгар, үөрэппит учууталларыгар барҕа махтал сылаас тыллаах ахтыыларын тиһэн кинигэ гынан таһаардылар. Кинигэ күн сирин көрөрүгэр элбэх киһи көмөлөстө. Ол курдук, кинигэ оскуола араас сыллаах выпускниктарын, билигин үлэлии сылдьар коллектив, улуус, нэһилиэк салалтата үбүлээһиннэринэн бэчээттэнэн таҕыста.
Тэрээһин «Дьүһүйүү» фольклорнай ансаамбыл (сал. Е.В.Захарова) толоруутугар Иван Арбита “Элгээйи” тойугунан саҕаланна. Онтон Элгээйи орто оскуолатын 1998 сыллаах выпускницата, Элгээйи нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, СӨ култууратын туйгуна Тускулаана Кобельянова — Горохова оскуола туһунан устубут видеосюжетын көрдүбүт. Кинигэ биһирэмин СӨ култууратын туйгуна, Уйбаан Нуолур аатынан Элгээйи модельнай бибилэтиэкэтин кылаабынай бибилэтиэкэрэ Татьяна Семенова иилээн-саҕалаан ыытта. Кини саҥа кинигэни оскуола кэрдиис кэмнэрин батыспыт түһүмэхтэринэн билиһиннэрдэ, сырдатта.
Салгыы саҥа кинигэни кэлэр кэнчээри ыччакка туттарар үөрүүлээх чааһа ыытылынна. Бастыҥ үөрэнээччилэр Кириллина Айта, Никитин Никита, Чахов Ваня оскуола дириэктэрэ Софья Игнатьева илиититтэн «Элгээйи оскуолата» кинигэни бастакынан тутар чиэскэ тигистилэр, салгыы оскуола устуоруйатын кинилэр салҕыахтара. Дьоро күнү Элгээйи оскуолатын алын сүһүөх кылааһын учууталлара «Учуутал санаалара» истиҥ дьүһүйүүнэн (режиссер Э.С.Николаева) киэргэттилэр. Оскуола үбүлүөйүнэн ыраах Дубна куораттан Петр Староватов хос- хос сиэнэ Любовь Владимировна Страндквист ыыппыт эҕэрдэтин киэҥ экраҥҥа көрдүбүт.
Кинигэ биһирэминэн бар дьоҥҥо, ааптардарга бэйэлэрин барҕа махтал, эҕэрдэ тылларын тиэртилэр: Элгээйи нэһилиэгин баһылыга Аркадий Самойлов, Сунтаар улууһун үөрэҕирии салалтатын салайааччытын солбуйааччыта Владимир Уаров, 1957-59 сс. Элгээйи оскуолатыгар дириэктэрдээбит Георгий Кардашевскай кыыһа, Нам улууһун Ытык киһитэ, Учууталлар учууталлара Галина Иванова-Кардашевская.
«Элгээйи оскуолата» кинигэ үс үйэ устата үөрэҕи-билиини тарҕаппыт 467 учууталга, үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһан, үөрэнэн бүтэрбит махталлаах 4230 үөрэнээччигэ үйэлээх өйдөбүнньүк буолара саарбаҕа суох.
Тапталлаах оскуолабыт үүнэ-сайда, чэчирии тур!
